Covestro CARBEX: Hurda araç atığından BTEX aromatikleri

İçindekiler

Poliüretan döngüsünü kapatma hedefi
Pyromat süreci: piroliz ve otokatalitik reforming
Pilot ölçek ve takvim

Covestro, Fraunhofer UMSICHT ve Carbon Minds GmbH, hurda araçların parçalanmasından kalan ve bugün büyük ölçüde yakılan otomotiv parçalama atığından (ASR) benzen, toluen, etilbenzen ve ksilen (BTEX) aromatiklerini geri kazanmayı hedefleyen CARBEX araştırma projesini başlattı. Covestro’nun 13 Kasım 2026 tarihli açıklamasına göre proje, poliüretan zincirinin temel hammaddeleri için fosil naftaya alternatif bir karbon kaynağı arıyor.

Poliüretan döngüsünü kapatma hedefi

Covestro benzeni MDI, tolueni ise TDI üretiminde kullanıyor. Bu ara ürünler yalıtım köpükleri, araç bileşenleri, araç koltukları ve yataklar gibi uygulamalara giden poliüretanların temelini oluşturuyor. Hurda araçlardan çıkan poliüretan parçalar ASR akışına karışabildiği için CARBEX, otomotiv geri dönüşümünde döngünün kapanmasına katkı sağlayabilir. Şirketin verdiği bilgiye göre poliüretan, bu atık akışının ağırlıkça ortalama yüzde 20’sini oluşturuyor.

Açıklamaya göre Almanya’da yılda 466 bin metrik tonun üzerinde ASR oluşuyor; bunun yaklaşık 210 bin metrik tonu enerji geri kazanımına gidiyor ya da bertaraf ediliyor. Aromatikler bugün ağırlıklı olarak fosil naftanın buhar krakingiyle üretiliyor; bu süreç Almanya’da yılda yaklaşık 8 milyon metrik ton doğrudan proses emisyonuna, ham petrol çıkarımı ve nafta üretimiyle birlikte ise yaklaşık 11 milyon metrik ton ek CO2e’ye yol açıyor. Covestro proje yöneticisi Dr. Stefanie Eiden, projeyle bugün çoğunlukla yakılan bir karbon kaynağından yararlanmaya başladıklarını vurguladı.

Pyromat süreci: piroliz ve otokatalitik reforming

Projede Fraunhofer UMSICHT’in patentli Pyromat süreci kullanılıyor. Süreç pirolizi otokatalitik reforming ile birleştiriyor ve piroliz koku hem katalizör hem adsorban görevi görüyor. Yaklaşık 500°C’de kok bileşenleri klor ve brom gibi halojenleri bağladığı için harici katalizöre gerek kalmıyor. Fraunhofer UMSICHT proje yöneticisi Dr. Thomas Fehn, bunun süreci özellikle yoğun kirlenmiş atık akışlarında dayanıklı ve maliyet açısından verimli kıldığını belirtti.

ASR ile yapılan ilk laboratuvar ölçekli denemelerde piroliz yağı ağırlıkça yüzde 62 BTEX içeriğine ulaştı; bu, geleneksel piroliz yağlarına göre yaklaşık yüzde 60 daha yüksek. Halojen içeriği yüzde 99’a varan oranda azaldı. Süreç emisyonlarının ton BTEX başına yaklaşık 1,1 ton CO2e olacağı tahmin ediliyor; buhar kraking için bu değer 1,6–1,8 ton CO2e düzeyinde.

Pilot ölçek ve takvim

Eylül 2026’da başlayan ve Ağustos 2029’a kadar sürecek proje, Almanya Federal Araştırma, Teknoloji ve Uzay Bakanlığı tarafından KlimPro-Industrie II programı kapsamında destekleniyor. Bir sonraki aşamada süreç saatte 10 kg kapasiteli sürekli pilot işletmeye taşınacak. Fraunhofer sabit yataklı reaktörü hareketli yataklı reaktöre dönüştürerek, halojen içeriği 30 ppm’in altında en az 50 kg BTEX bakımından zengin yağ üretmeyi hedefliyor. Sürekli pilot ölçekli işletmeye geçişin 2028’e kadar tamamlanması planlanıyor.

Covestro benzen ve tolueni ayırmak için damıtma temelli bir süreç geliştirecek, bunları MDI ve TDI üretiminde test edecek ve tekno-ekonomik değerlendirme yapacak. Carbon Minds ise ISO uyumlu, beşikten fabrika çıkışına (cradle-to-gate) yaşam döngüsü analizi gerçekleştirecek.

Sektör analizlerine göre Almanya’da yılda 2,6 milyon metrik tonun üzerinde, değeri yaklaşık 1,95 milyar euro olan aromatik üretiliyor. Pazar çalışmaları, yaygın kullanım hâlinde Almanya’da yılda 640 bin metrik tona kadar CO2e azaltımı öngörüyor. Şirket, araç plastiklerinde 2032’den itibaren başlayacak AB Ömrünü Tamamlamış Araçlar Tüzüğü (ELVR) geri dönüştürülmüş içerik hedeflerine CARBEX’in katkı sağlayabileceğini belirtiyor.