GERİ DÖNÜŞÜM
Plastik atıklar kurtarılacak geri dönüşüm can bulacak

Tomra Geri Dönüşüm Kıdemli Başkan Yardımcısı ve Başkanı Tom Eng, Avrupa ve uluslararası atık mevzuatındaki son değişikliklerden bazılarına dikkat çekerek, bu değişikliklerin atık işleme operatörleri açısından sonuçlarını vurguluyor.
Küresel atık ve geri dönüşüm sektörü, sıkı düzenlemelere tabi tutuluyor ve uluslararası mevzuata ek olarak neredeyse her bir ülke, atık işleme operatörlerinin uyması gereken ayrı düzenlemelere sahip bulunuyor. Atık mevzuatı, sektörümüzün bel kemiği ve genellikle mevzuattaki tüm değişikliklere olumlu yaklaşılıyor. Çünkü mevzuatlar, her zaman geri dönüşüm kalite standartlarını daha da artırmayı veya yerel, ulusal ya da uluslararası düzeyde geri dönüşüm oranlarını artırmayı hedefliyor.
Yürürlüğe giren en yeni üç mevzuat değişikliğini değerlendirmek isteriz: Basel Sözleşmesi Plastik Atık Değişiklikleri, Çin’de katı atık ithalatının yasaklanması ve kısaca Avrupa Yeşil Mutabakatı.

Basel Sözleşmesi Plastik Atık Değişiklikleri
Giderek daha fazla ülkenin plastikleri geri kazanmak ve geri dönüştürmek için gerekli tedbir ve mevzuatları uygulamaya koymasına rağmen, katı atık sahaları dünya çapında milyonlarca ton plastik için ilk seçenek olmaya devam ediyor. 2019’da gerçekleşen Basel Konferansı’nda devletler, plastik atığın yasal olarak bağlayıcı bir çerçeveye dahil edilmesi için Basel Sözleşmesi’ni değiştirmeyi kararlaştırdılar. 186 ülke, çevresel olarak sağlıklı bir geri dönüşüme girmeyecek olan plastik atıklarının taşınması ile ilgili yeni kısıtlamalar getiren bu değişikliği kabul etti. Bu yeni kısıtlamalar, ABD’de geçerli değildir.
Değişiklikler, 1 Ocak 2021 tarihinde yürürlüğe girdi. Geri dönüştürülemeyen veya geri dönüştürülmesi “zor” olan her türlü tehlikesiz plastik atık, artık “özel dikkat” gerektiren atık kategorisine alınarak taşınması Basel Sözleşmesi’ndeki önceden bildirim ve onay şartlarına tabi tutuluyor.

Değişikliklerin amacı, geri dönüşüme veya imhaya gönderilen çoğu plastik hurdanın ve atığın uluslararası sevkiyatını kontrol ederek küresel plastik atık ticaretini daha şeffaf ve daha fazla denetime tabi bir hale getirmek. Ayrıca Mevzuatın amacı, geri dönüştürülebilir plastik sevkiyatlarına “gizlenen” geri dönüştürülemeyen plastiğin bu malzemeyi yönetme imkânı bulunmayan gelişmekte olan ülkelere gönderilmesine son vermek. Geçmişte gelişmekte olan ülkeler, kullanabilecek plastik malzemeleri kurtardıktan sonra, geri kalanları atık sahalarına gönderiyor veya açık havada ateşle yakıyordu.
Sözleşme kapsamında tehlikeli atık olarak sınıflandırılan plastiklerden bazıları evsel atık yığınlarında bulunduğundan bu yeni mevzuat, evsel atıkları işleyen atık operatörlerini doğrudan etkileyecek. Aynı şekilde, karışık evsel plastik atıkları ihraç etmek amacıyla, operatörlerin artık detaylı bir Önceden Bilgilendirilmiş Onay (PIC) prosedürüne uyması ve malzemeler için hem ihraç eden hem de ithal eden ülkelerin önceden onay alması gerekecek.
Basel Sözleşmesi Plastik Atık Değişiklikleri, şüphesiz halihazırda plastik atık için ihracat pazarlarına ihtiyaç duyan atık işleme tesislerini etkileyecek. Önceden onay alma süreci, ihracatta birkaç ay süren gecikmelere neden olabilir ve atık işleme operatörleri Önceden Bilgilendirilmiş Onay (PIC) almak için beklerken tesislerinde çok yüksek miktarda atık depolamak zorunda kalabilir. Atık operatörleri, bu şarta uymadıkları takdirde, malzemeleri masrafları ihracatçıya ait olmak üzere iade edilebilir. Taşıma sırasında durdurulması halinde sevkiyatta gecikmeler olabilir ve bazı şartlara uyulmaması durumunda, malzemenin varış ülkesindeki otoriteler tarafından potansiyel olarak finansal cezalar dahil resmi tedbirler alınabilir.
Çoğu karma plastik artık önceden bilgilendirilmiş onay gerektirse de bazı istisnalar bulunuyor. “Yeşil Liste” atıkları olarak adlandırılan bu atıklar için atış işleme operatörlerinin bu malzemeyi önceden bilgilendirmeden ihracata devam etmesine izin verilecek. Yeşil Liste atıkları, geri dönüşüm işlemlerine gönderilen ve neredeyse sadece tek tip plastik içeren plastikleri ve ayrı geri dönüştürülecek polipropilen (PP), polietilen (PE) ve polietilen tereflatat (PET) karışımlarını içeriyor. Diğer tüm plastik atık ihracatı ve ithalatının, bildirilmesi ve taşıma öncesi ihracat onayı alınması gerekiyor.
Otomatik ayıklama teknolojisindeki gelişmeler, PET ve HDPE gibi renkli ve şeffaf plastik türlerinden polipropilen, polistiren ve PVC gibi diğer polimerlere kadar plastik geri dönüşümünde olağanüstü saflık sonuçlarına ulaşma imkanı veriyor. Doğru mevzuat, altyapı ve özellikle de doğru ayıklama teknolojisi kombinasyonu uygulandığı sürece, tekli polimer yığınlarında daha önce olanaksız olan %99,99’un üzerinde saflık düzeylerine ulaşmak mümkün.

Bu malzeme, yalnızca önceden izin alınmadan uluslararası olarak gönderilmekle kalmayacak, aynı zamanda karışık plastiklerden çok daha yüksek bir piyasa fiyatına sahip olacak. Bu nedenle karışık plastikleri tek akışlara ayıklamak ve ayırmak için hem ticari hem de yasal faktörler söz konusu.
Çin’in katı atık ithalatını yasaklama kararı
2021 yılı başında yürürlüğe giren bir başka atık mevzuatı konusu ise Çin’in plastik, kağıt ve tekstil ürünleri dahil katı atık ithalatını yasaklaması oldu. Çin, son 40 yılda bu malzemeler açısından önemli bir pazardı ancak ithal geri dönüştürülebilen malzemeleri sınırlandırma politikası 2013 yılında hayata geçmişti. Son katı atık ithalatını yasaklama kararı, Çin otoritelerinin yurt içindeki malzemelerin geri dönüştürülmesini daha fazla teşvik etme ve ülkenin ithalata daha az ihtiyaç duymasını sağlama konusundaki kararlığını yansıtıyor.
China’s decision to ban solid waste imports will have far-reaching consequences for waste operators who have, until now, relied on China as an end market for their material. This latest move follows on the back of other countries, including Malaysia, Thailand and India taking steps to ban imports of plastic waste and, in some countries, the import of mixed papers.
Çin’in katı atık ithalatını yasaklama kararı, şimdiye kadar malzemeleri için son pazar olarak Çin’e ihtiyaç duyan atık işleme operatörleri açısından kapsamlı sonuçlar doğuracak. Çin, bu konuda plastik atık ve bazı ülkelerde karma kağıt ithalatını yasaklamak için adımlar atan Malezya, Tayland ve Hindistan gibi ülkelerin izinden gidiyor.
Basel Sözleşmesi Plastik Atık Değişiklikleri’nde olduğu gibi, Çin’in yeni katı atık ithalatı yasağına uyulmaması hem atık taşıyıcısı hem de ithalatçı açısından 500.000 RMB (yaklaşık 71.000 $) ve 5 milyon RMB (yaklaşık 710.000 $) arasında belirlenen ağır cezalara yol açabilir. Gümrük otoriteleri, ayrıca katı atıkların imha için ihraç yerine iade edilmesi talimatını verecektir.
Geçmişte bu malzemeyi Çin’e veya şu anda bu malzemeleri yasaklayan diğer ülkelere ihraç etmeye ihtiyaç duyan atık işleme operatörleri, artık katı atık malzemeleri için yeni son pazarlar bulmak veya Çin’in ithalat ruhsatı vereceği katı atıklar için talep ettiği olağanüstü yüksek saflık oranlarına ulaşmak için ayıklama teknolojisine yatırım yapmak durumunda kalacak.
Atık kağıt ürünleri örneğine bakarsak, Çin geçmişte dünyanın en büyük kağıt ithalat pazarıyken şu anda sadece %99,5 üzerinde saflık düzeyine sahip olan atık kağıt için ithalat ruhsatı veriyor. Bu da söz konusu işletmecilerin, atık kağıtlarını Çin’e ihraç etmeye devam etmek istiyorlarsa ayıklama, mürekkep giderme ve geri dönüşüm çalışmalarını artırmasını ve bunlara yatırım yapmasını gerektiriyor.
Bunun için de kağıttaki kağıt dışı maddeleri ayıklamak ve ayrıca kahverengi karton, baskılı karton, plastik kaplamalı karton, boyanmış kağıt, gazete kağıdı ve dört renkli baskılı (CMYK) kağıt gibi farklı kağıt sınıflarında yüksek saflığa sahip fraksiyonlar üretmek amacıyla sensör tabanlı kağıt geri dönüşüm teknolojisindeki en yeni gelişmelerden faydalanmak gerekiyor. Sensör tabanlı ayıklama, atık işleme operatörlerinin malzemelerini Çin’e ihraç etmeye devam etmesini veya tercih ederlerse ülke içinde ya da yurt dışında malzemelerinin saflık düzeyleri sonucu çok daha yüksek bir piyasaya fiyatı alabileceği alternatif pazar rotaları bulmasını sağlayabilir.

Avrupa Yeşil Mutabakatı
GERİ DÖNÜŞÜM
AKO Grup, yıllık 75 bin tonluk ÖTL tesisinde atık lastiği rejenere kauçuk ve çeliğe dönüştürüyor
AKO Grup’un Ankara’daki yıllık 75 bin ton kapasiteli ÖTL tesisi 2025’te 9 milyon 70 bin kg lastiği geri dönüştürdü; 1 milyon 657 bin kg rejenere kauçuk elde edildi.

AKO Grup, Ankara’daki Ömrünü Tamamlamış Lastik (ÖTL) Geri Dönüşüm Tesisi’nde yıllık 75 bin ton atık lastiği kauçuk, çelik ve diğer ikincil hammaddelere dönüştürebiliyor. Grup, 2025’te 9 milyon 70 bin kilogram ÖTL’nin yanı sıra karkas, bladder ve kauçuk hamurunu geri dönüştürerek 1 milyon 657 bin kilogram rejenere kauçuk ve 243 bin kilogram kauçuk granül elde etti.
Lastik, araç üzerindeki kullanım ömrünü tamamladığında kauçuk ve çelik içeriğiyle sanayi için değerli bir hammadde kaynağı olmayı sürdürüyor. AKO Grup, Ankara’da faaliyet gösteren ÖTL Geri Dönüşüm Tesisi’nde atık lastikleri bileşenlerine ayırarak farklı sektörlerin kullanabileceği nitelikli malzemelere dönüştürüyor.
2025’te 9 milyon kilogramı aşkın ÖTL geri dönüştürüldü
Grup, 2025 yılında 9 milyon 70 bin kilogram ömrünü tamamlamış lastiği, 2 milyon 172 bin kilogram karkas ve bladder’ı ve 4 milyon 200 bin kilogram kauçuk hamurunu geri dönüştürdü. Bu çalışmalarla elde edilen ürünler şöyle sıralandı:
- 9 milyon 102 bin kilogram lastik cipsi
- 1 milyon 657 bin kilogram rejenere kauçuk
- 243 bin kilogram kauçuk granül
- 170 bin kilogram çelik tel
- 70 bin kilogram kord
4 milyon 200 bin kilogram kauçuk hamuru ise hammadde olarak tamamen geri kazanıldı. Firmanın açıklamasına göre bu çalışmalar 108 bin 936 ton karbon emisyonunun engellenmesine eşdeğer bir kazanım sağlarken, 32 bin ağaca eşdeğer bir geri dönüşüm etkisi yarattı.
Rejenere kauçuk, lastik hamurunun yerini alıyor
Kauçuk sanayisi açısından öne çıkan çıktılardan biri, granülden üretilen rejenere kauçuk. AKO Grup, rejenere kauçuğun lastik hamurunu ikame ederek yurt dışı bağımlılığını azaltan bir hammadde olarak ekonomiye katkı sağladığını vurguluyor. Kauçuk granül ise spor sahaları, çocuk oyun alanları, sığır altlık matları ve endüstriyel zeminler gibi zemin uygulamalarında, lastik granül parçaları da yol yapımında değerlendirilebiliyor.
Diğer çıktılar da farklı sanayi kollarına yöneliyor: lastik cipsi özellikle çimento fabrikalarında alternatif yakıt olarak kullanılıyor; kord-karkas ve bladder malzemeleri lastik ve tekstil sektörlerine, geri kazanılan çelik ise otomotiv, inşaat ve metal işleme alanlarına girdi sağlayabiliyor.

“Atık olarak görülen malzemeyi yeniden ekonomik değere dönüştürüyoruz”
AKO Grup Yönetim Kurulu Üyesi S. Safa Özcan, ÖTL geri dönüşümünün Türkiye sanayisi için yeni bir kaynak alanı oluşturduğunu belirterek şunları söyledi: “AKO Grup olarak sürdürülebilirliği geleceğin sanayi modelini şekillendiren stratejik bir yaklaşım olarak görüyoruz. Ömrünü Tamamlamış Lastik Geri Dönüşüm Tesisimiz, bu yaklaşımın en somut örneklerinden biri. Burada ömrünü tamamlamış lastikleri birer atık olmaktan çıkarıp kauçuk, çelik ve farklı nitelikteki malzemelere dönüştürerek yeniden üretim süreçlerine ve bunun yanı sıra yakıt olarak Türkiye’nin enerjisine geri kazandırıyoruz. Bizim için döngüsel ekonomi, üretimin sonunda başlayan bir süreç değil, tasarımdan kullanıma ve geri dönüşümden yeniden üretime kadar tüm yaşam döngüsünü kapsayan bir anlayış. Gelecekte lastik sektörünün en önemli başarı kriterlerinden birinin, yalnızca ne kadar lastik ürettiğimiz değil, kullanım ömrünü tamamlayan lastiklerden ne kadar değer yaratabildiğimiz olacağına inanıyoruz.”
Kaynaklar
AKO Grup basın bülteni, “AKO Grup’tan döngüsel ekonomiye güçlü katkı”, Ekim 2026 (Faselis aracılığıyla, 2 Ekim 2026).
Görseller: AKO Grup / basın bülteni
GERİ DÖNÜŞÜM
puren, purenit üretiminin tamamını ISCC PLUS’a geçirdi; Covestro’nun biyo-döngüsel bağlayıcısını kullanacak
puren, poliüretan artıklarından üretilen purenit malzemesinin tüm üretimini ISCC PLUS’a göre sertifikalandırdı. Covestro’nun Desmodur CQ MS bağlayıcısıyla üretilecek ilk ürün 2027’de pazara çıkacak.

Alman puren gmbh, Obermarchtal tesisindeki yeni üretim hattının açılışında, poliüretan artıklarından ürettiği fonksiyonel malzeme purenit®’in tüm üretimini ISCC PLUS standardına göre sertifikalandırdığını açıkladı. Sertifika, Covestro’nun Desmodur® CQ MS ürününün bağlayıcı olarak kullanılmasının önünü açıyor. Bu temelde geliştirilen ilk ürünün 2027’de pazara sunulması planlanıyor.
Artıklardan üretilen malzeme
purenit®, yaklaşık 550 kg/m³ yoğunluğa sahip, sert poliüretan köpüğü (PUR/PIR) esaslı, yüksek oranda sıkıştırılmış bir malzeme. Hafif olmasına karşın basınca ve neme dayanıklı, boyutsal olarak kararlı ve yalıtım sağlıyor; standart ahşap işleme makineleriyle kesilip frezelenebiliyor, delinip yapıştırılabiliyor. Malzeme inşaatta pencere, kapı, cephe ve zemin birleşim alanlarında; banyo, wellness alanları ve dış mekan mutfaklarında; karavan, ticari araç ve gemi iç donanımında kullanılıyor.
Üretimde poliüretan artık malzemeler yapıştırıcılı presleme yöntemiyle homojen levhalara dönüştürülüyor. Covestro, PU üretiminin yan ürününü bağımsız ve yüksek kaliteli bir malzemeye dönüştüren bu ileri dönüşüm yaklaşımının yalıtım sektöründe bu tutarlılıkta benzersiz olduğunu belirtiyor.
Kütle denge yaklaşımı ve ISCC PLUS
Desmodur® CQ MS, biyo-döngüsel hammaddelerden üretilen ve kütle denge yaklaşımıyla sertifikalandırılan, Covestro’nun iklim-nötr olarak tanımladığı MDI’ya dayanıyor. Bu yaklaşımda biyo-döngüsel hammaddeler üretimin erken bir aşamasında fiziksel olarak karıştırılıyor ve ardından nihai ürüne hesaben atanıyor. ISCC PLUS bu atamayı tedarik zincirinin tamamında bağımsız olarak doğruluyor. puren’in biyo-döngüsel hammaddeyi doğru biçimde yansıtabilmesi için purenit® üretiminin tamamının bu standarda göre sertifikalı olması gerekiyordu.
puren gmbh Genel Müdürü Dr. Andreas Huther, müşteriler açısından bunun aynı malzeme ve aynı performansla daha düşük CO₂ emisyonu anlamına geldiğini söyledi. Covestro Performans Malzemeleri biriminin başındaki Hermann Dörholt ise hammaddenin işleme sürecini değiştirmeden daha düşük karbon ayak izi sunduğunu vurguladı.
Değer zincirinde iki noktada döngüsellik
Covestro’ya göre ortaya çıkan ürün, döngüsel yaklaşımdan değer zincirinin iki noktasında yararlanıyor: daha düşük karbon ayak izli hammaddede ve PU artıklarının geri kazanımına dayanan malzeme konseptinin kendisinde.
Kaynaklar
- Covestro basın bülteni, “Covestro and puren take next step to improve the environmental footprint of purenit®”, 24.09.2026 — covestro.com
- Görsel: Covestro
Etkinlikler
Envalior, hurda araç plastiklerinden döngüsel PA6 üretme çalışmasını Fakuma 2026’da paylaşacak
Envalior, SECARA ile hurda araç plastiklerini yüksek saflıkta kaprolaktama dönüştürerek döngüsel PA6 üretmeyi hedefliyor; gelişmeler Fakuma’da anlatılacak.

Mühendislik malzemeleri üreticisi Envalior, 12–16 Ekim’de Friedrichshafen’de düzenlenecek Fakuma 2026’da, geri dönüşüm teknolojisi girişimi SECARA ile yürüttüğü döngüsel PA6 çalışmasındaki son gelişmeleri paylaşacak. Hedef, kullanım ömrünü tamamlamış araçlardan gelen plastikleri yeniden otomotiv kalitesinde poliamide dönüştürmek.
Hurda araç plastiğinden kaprolaktama
Envalior ile SECARA arasında imzalanan mutabakat zaptının ardından geliştirilen girişim, tüketici sonrası araç plastiklerini doğrudan PA6 üretiminde kullanılabilecek yüksek saflıkta kaprolaktama dönüştürmeyi amaçlıyor. SECARA’nın katalitik depolimerizasyon teknolojisinin kullanıldığı rotada amaç, birincil hammaddeden üretilen malzemeyle aynı performansa sahip döngüsel PA6 elde etmek. Şirkete göre bu yaklaşım, AB Ömrünü Tamamlamış Araçlar Yönetmeliği’nin (ELVR) gelecekte getireceği geri dönüştürülmüş içerik gerekliliklerine uyumu destekleyecek. Fuar boyunca iki şirketin uzmanları Envalior standında ziyaretçilerle bir araya gelecek.
Sürdürülebilir ürün yelpazesinde öne çıkan bir diğer yenilik ise atık kızartma yağıyla üretilen, ISCC PLUS sertifikalı ve kütle denkliği yöntemine dayalı biyo bazlı PPS sınıfı Xytron™ B-MB.
Veri merkezleri ve elektrikli araçlar için malzemeler
Envalior, B4 salonundaki 4302 numaralı standında otomotiv, elektrik-elektronik, tüketici ve endüstriyel ürünlere yönelik geniş bir malzeme yelpazesi sergileyecek:
- Veri merkezleri: Durethan® PA6, Pocan® PBT (CTI 600), Xytron™ PPS, gelişmiş ark söndürme özelliğine sahip Stanyl® CR310 ve termoset ikamesi için ForTii® C11F ile ısıl yönetim, güç dağıtımı ve konektör uygulamaları; yüksek güç yoğunluğu ve 800V DC mimarilere geçişi destekleyen çözümler
- E-mobilite: yükselen gerilimler için iz oluşturma direnci artırılmış alev geciktirici sınıflar; Pocan® PBT, ForTii® PA4T PPA, Xytron™ PPS ve Durethan® PA6 ile güç elektroniği, terminal blok ve e-motor bara parçaları
- E-motor izolasyonu: motor boyutunu büyütmeden daha yüksek tork yoğunluğu için Stanyl® PA46 ile üzerine kalıplanmış ultra ince izolasyon
- Isıl yönetim: Akulon® PA66 ve Xytron™ PPS ile sıvı ve hava soğutmalı sistem parçaları
- ADAS ve drone: lazerle kaynaklanabilir Pocan® PBT ve Xytron™ PPS’ten radar parçaları; Tepex® kompozitler ve hibrit üretim yöntemleriyle drone yapısal parçaları
Standda ayrıca malzeme bilimi, test, simülasyon, CAE modelleme, yapay zekâ destekli araçlar ve sürdürülebilirlik danışmanlığını bir araya getiren “360 Innovation Services” tanıtılacak. Envalior Avrupa Ticari Başkan Yardımcısı Thomas Brackemeyer, sektörlerdeki hızlı değişimin malzemelere yeni talepler getirdiğini, bu nedenle pazar ve mevzuat ihtiyaçlarına yanıt veren çözümleri müşterilerle yakın iş birliği içinde geliştirdiklerini söyledi.
Envalior, 2023’te Lanxess Performance Materials ile DSM Engineering Materials’ın birleşmesiyle kuruldu; yıllık satışları yaklaşık 3 milyar euro.
Kaynaklar
- Envalior, “Envalior at Fakuma 2026: Smarter and sustainable material solutions for evolving industry needs”, basın bülteni, 02.09.2026 – envalior.com
Görsel: Envalior
DİĞER12 yıl önceParaşüt yolculuğuna başladı!
KİMYASAL VE HAMMADDELER12 yıl önceGümrük vergisiz ithalat kapısından 8 plastik hammaddesi daha geçti
DİĞER9 yıl önceELK Motor, yeni yıla büyük hedeflerle giriyor
KİMYASAL VE HAMMADDELER6 yıl önceTermoplastik elastomer (TPE) nedir?
Etkinlikler9 yıl öncePlast Eurasia İstanbul 2017’ye dünya büyük ilgi gösterdi
Etkinlikler9 yıl öncePlast Eurasia İstanbul 2017 tüm hızıyla sürüyor
KİMYASAL VE HAMMADDELER9 yıl önceBüyüyen Plastik Sektöründe Endüstriyel Yağların Önemi
Genel12 yıl önce“Türkiye polipropilen yatırımı için cazip bir pazar sunuyor”

















